40 lat ATR-ów w Finlandii. Symbol regionalnych lotów i fundament siatki Finnaira

Dziś, po czterech dekadach, samoloty ATR pozostają jednym z filarów fińskiej siatki regionalnej, a ich rolę kontynuuje linia Nordic Regional Airlines (Norra), operator realizujący połączenia tymi samolotami dla Finnaira.

Trzecia linia z ATR 42, ale pierwsza z ATR 72

Dokładnie 4 listopada 1981 r. partnerzy-założyciele ATR, francuska firma Aerospatiale i włoska Aeritalia, podpisali umowę, która przypieczętowała wspólne dążenie do wyprodukowania samolotu zaprojektowanego z myślą o połączeniach regionalnych. Początkowo zakładano zakup tylko kilkuset samolotów, a 45 lat później rodzina ATR liczy już cztery wersje, a firma sprzedała ponad 1 900 samolotów.

Dostawa pierwszego seryjnego samolotu ATR miała miejsce prawie 41 lat temu, a dokładnie 3 grudnia 1985 r. Wtedy pierwszego ATR-a w wersji 42 otrzymała francuska linia Air Littoral. Finnair odebrał pierwszego ATR-a 42, o rejestracji OH-LTA i MSN 006, dokładnie 13 marca 1986 r. i został trzecią linią lotniczą na świecie, po wspomnianej wcześniej francuskiej Air Littoral i duńskiej Cimber Air, użytkującą te samoloty.

Natomiast pierwsza dostawa ATR-a 72 miała miejsce prawie 37 lat temu, a dokładnie 27 października 1989 r. Wtedy pierwszego ATR-a 72-200, o rejestracji OH-KRA i MSN 126, otrzymała właśnie linia Finnair, a konkretniej linia KarAir, która świadczyła usługi dla Finnaira i została przed niego przejęta w 1996 r.

Następnie pierwszego nowszego ATR-a 42-500 (OH-ATA/ MSN 641) linia odebrała w listopadzie 2005 r., natomiast nowszego ATR-a 72-500 przewoźnik pozyskał w styczniu 2007 r. (OH-ATE / MSN 741).

Cztery dekady rozwoju ruchu regionalnego

Uruchomienie operacji ATR w Finlandii w latach 80. było odpowiedzią na specyfikę rynku: rozległy kraj, niska gęstość zaludnienia oraz duże odległości między ośrodkami regionalnymi. Samoloty ATR, początkowo wersja 42-300, a później jej większy wariant ATR 72, idealnie wpisały się w te potrzeby, oferując ekonomiczne operacje na krótkich trasach.

Z czasem stały się one podstawą tzw. ruchu dowozowego (feeder traffic) do hubu w Helsinkach, umożliwiając sprawne przesiadki na rejsy międzynarodowe Finnaira.

Norra – kontynuator tradycji

Obecnie operacje ATR w Finlandii prowadzi Nordic Regional Airlines, znana jako Norra. Przewoźnik działa jako wspólne przedsięwzięcie Finnaira i Danish Air Transport, koncentrując się na obsłudze regionalnych połączeń w modelu wet lease.

Linia dysponuje flotą 24 samolotów, w tym 12 turbośmigłowych ATR 72-500, które obsługują połączenia krajowe i krótkodystansowe w Europie Północnej. W praktyce oznacza to utrzymanie ciągłości operacyjnej zapoczątkowanej jeszcze w latach 80., choć dziś w zupełnie innym modelu biznesowym.

Co istotne, Norra nie sprzedaje biletów, a jej działalność polega na wykonywaniu rejsów dla Finnaira, co jest typowym rozwiązaniem w segmencie regionalnym w Europie.

ATR – więcej niż samolot

Jak podkreśla przewoźnik, znaczenie programu ATR wykracza poza samą eksploatację statków powietrznych. W ciągu dekad działalność ta stworzyła tysiące miejsc pracy i doświadczeń zawodowych w takich obszarach jak:

• obsługa techniczna,
• operacje lotnicze,
• personel pokładowy,
• handling naziemny,
• szkolenia.

Rozwój kompetencji wokół floty ATR przyczynił się do budowy silnego zaplecza lotniczego w Finlandii, szczególnie w regionach poza Helsinkami.

Efektywność i rola w zrównoważonym lotnictwie

Turbośmigłowe ATR pozostają konkurencyjne dzięki swojej efektywności na krótkich trasach. W porównaniu z regionalnymi odrzutowcami mogą emitować nawet do 40 proc. mniej CO₂ na pasażera, co ma coraz większe znaczenie w kontekście transformacji środowiskowej branży lotniczej.

Dodatkowo samoloty te są przystosowane do operacji z krótszych pasów startowych i mniejszych lotnisk, co czyni je kluczowym narzędziem w utrzymaniu dostępności transportowej regionów peryferyjnych.

Nieprzerwane połączenia – przykład Kuopio

Symboliczna trasa Helsinki – Kuopio, na której wykonano pierwszy lot ATR w Finlandii, pozostaje w siatce do dziś. To przykład trwałości modelu regionalnego opartego na mniejszych, wyspecjalizowanych maszynach.

W realiach rynku, gdzie wiele połączeń krajowych w Europie zanika z powodu konkurencji kolei lub ograniczeń środowiskowych, Finlandia pozostaje jednym z przykładów, gdzie lotnictwo regionalne nadal odgrywa kluczową rolę.

Stabilny fundament przyszłości

Czterdzieści lat obecności ATR w Finlandii pokazuje, że mimo dynamicznych zmian w branży, segment regionalny oparty na samolotach tego typu pozostaje niezbędny. Norra, jako operator tej floty, kontynuuje misję łączenia społeczności i zapewniania spójności transportowej kraju.

W obliczu rosnącej presji na redukcję emisji oraz optymalizację kosztów, można oczekiwać, że samoloty tego typu jeszcze przez wiele lat pozostaną integralną częścią europejskiego i fińskiego krajobrazu lotniczego.